Untitled. A Tribute to Zdzisław Beksiński
Wrotycz Records 2007

Dislocations. Music for a Picture
SQRT 2006

Przedmiotem niniejszej recenzji są dwa wyjątkowe na polskim rynku wydawnictwa, które łączy jedno: oba krążki zawierają muzykę, która powstała w wyniku inspiracji obrazem. I nie są to bynajmniej ścieżki dźwiękowe napisane do filmów – popularne soundtracki. Kompozycje, o których mowa poniżej, są o tyle nietypowe, iż inspiracją do ich powstania nie były sekwencje rozgrywających się na ekranie wydarzeń, lecz fotografie i olejne obrazy.

Pierwsza z płyt, zatytułowana Untitled. A Tribute to Zdzisław Beksiński jest hołdem złożonym Beksińskiemu przez muzyków pochodzących z różnych krajów. Płyta wydana w lutym 2007 r. (dokładnie w drugą rocznicę tragicznej śmierci artysty) zawiera 12 instrumentalnych kompozycji inspirowanych malarstwem Beksińskiego. Twórczość Beksińskiego, zaliczanego w poczet najważniejszych polskich malarzy dwudziestego wieku, do emanującej optymizmem zdecydowanie nie należy. Jego obrazy pełne są apokaliptycznych, niepokojących wizji, zagadkowych postaci, rozkładających się ciał, opustoszałych – niczym w wyniku atomowej zagłady – krajobrazów. Zawarta na płycie muzyka doskonale z tym współgra. Untitled aplikuje słuchaczom sporą dawkę (prawie 70 minut) muzyki z gatunku dark ambient – oszczędnej w swej formie, ale mrocznej i zasiewającej w słuchaczach niepokój.

Wydawca i pomysłodawca kompilacji – poznańskie wydawnictwo Wrotycz Records, na zaprezentowaniu odbiorcom samej muzyki nie poprzestało. Wewnątrz składanej kartonowej obwoluty znajduje się 12 kart z reprodukcjami obrazów Zdzisława Beksińskiego, którym przyporządkowani zostali poszczególni twórcy.

Obok artystów z Francji, Szwecji, Niemiec, Belgii, Rosji czy Norwegii, na albumie znalazły się też trzy kompozycje autorstwa polskich muzyków, spośród których zdecydowanie wyróżnia się utwór formacji Job Karma. Nie wiem, w jakim stopniu (o ile w ogóle) muzycy inspirowali się obrazem, który został im przypisany, ale w tym przypadku perfekcyjne zestawienie obrazu i dźwięku po prostu powala na kolana. Do kompozycji zapadających w pamięć po pierwszym odsłuchu z pewnością należy także otwierający płytę utwór formacji Asmorod oraz przepiękny kawałek szwedzkiej kapeli Desiderii Marginis.

Temu limitowanemu wydawnictwu (raptem 750 sztuk) towarzyszy przy tym szczytny cel: część dochodów ze sprzedaży płyty ma zostać przekazana na rzecz Muzeum Historycznego w Sanoku, celem wsparcia znajdującej się tam Galerii Zdzisława Beksińskiego.

   Dislocations. Music for a Picture to z kolei wydawnictwo w formacie DVD, na którym znajdziemy 12 fotografii wykonanych przez artystów ze Stanów Zjednoczonych, Anglii, Francji i Korei Południowej. Każdemu ze zdjęć towarzyszy oprawa dźwiękowa skomponowana przez muzyków, którym fotografie te zostały przydzielone losowo. Produkt finalny tego przedsięwzięcia jest zatem swoistym mini albumem ze zdjęciami, dodatkowo opatrzonym ścieżką dźwiękową.

Warszawskie wydawnictwo SQRT zajmuje się promowaniem muzyki elektroakustycznej oraz improwizowanej; z takimi dźwiękami mamy też do czynienia na tej płycie. Wykonawcy, którzy wzięli udział w projekcie wywodzą się z między innymi z Francji, Kanady i Wielkiej Brytanii. Polskę reprezentują tacy muzycy jak: Łukasz Ciszak, Wolfram, Emiter, the Carousel Painter oraz Noisegarden.

Podobnie jak powyżej wspomniana płyta Untitled. A Tribute to Zdzisław Beksiński, również i ten multimedialny projekt stanowi kolejny dowód na to, iż możliwe jest stworzenie muzyki będącej ilustracją obrazu, która odzwierciedla panujący na nim nastrój. Zawarte na płycie fotografie do radosnych nie należą – opustoszałe pomieszczenia, przydomowe podwórka, ogród, boisko czy hotelowy basen, a więc miejsca normalnie utożsamiane z ruchem i obecnością ludzi, tu są niepokojąco statyczne i wyludnione. Niepokój, którego doświadczamy, dodatkowo potęguje towarzysząca zdjęciom muzyka: elektroniczne eksperymentalne brzmienie, pełne szumów, trzasków i gitarowych dysonansów, z pobrzmiewającymi w tle ludzkimi głosami. Obraz i dźwięk stapiają się tutaj w jedno, tworząc spójną całość. Oglądając na przykład fotografię, która przedstawia mężczyznę idącego z psem wzdłuż muru, zza którego buchają kłęby ciemnego dymu, nagle zaczynam słyszeć skwierczenie ognia i trzask palących się w nim rzeczy. Fotografia w mej wyobraźni ożywa, co niewątpliwie stanowi zasługę towarzyszącym jej dźwiękom.

Krótko mówiąc, muzyki znajdującej się na tych dwóch wyjątkowych płytach nie sposób opisać w izolacji od towarzyszących jej obrazów. Choć może to zabrzmieć absurdalnie, trzeba ją po prostu zobaczyć.

Dana Gentile – Lawn Balls (za www. independent.pl)


Untitled. A Tribute to Zdzisław Beksiński

  1. Asmorod (FR)
  2. Contemplatron (PL)
  3. Desiderii Marginis (S)
  4. Gustaf Hildebrand (S)
  5. His Divine Grace (D)
  6. Hybryds (BE)
  7. Inade (D)
  8. Job Karma (PL)
  9. Kratong (RU)
  10. Necrophorus (S)
  11. Svartsinn (N)
  12. Zenial (PL)

 

Dislocations. Music for a Picture

1. Future Housing Site, Austin TX, 2006
Alex Stone-Tharp (USA): fotografia; OddJob (Francja): muzyka
2. Solitary
Paul Laidler (UK): fotografia; Slowtion (UK): muzyka
3. Lawn Balls
Dana Gentile (USA): fotografia; Planetaldol (Francja): muzyka
4. Sok
Michelle Arcila (USA): fotografia; Blue Sabbath Black Fiji (Francja): muzyka
5. I feel like I know her
Sébastien Chou (Francja): fotografia; Noisegarden (Polska): muzyka
6. Untitled
Brea Souders (USA): fotografia; Antmanuv (Kanada) : muzyka
7. In the postmodern hell of the whoever-whatever-whenever
Stéphane Obadia (Francja): fotografia ps stamps back (Grecja): muzyka
8. Later, footsteps
Edward Winter (USA): fotografia; Emiter (Polska): muzyka
9. Epsom
H.L. Kim (Korea Południowa): fotografia The Carousel Painter (Polska): muzyka
10. Motel/pool
Tasha Lutek (USA): fotografia; Łukasz Ciszak (Polska): muzyka
11. Shining
Jose Luis Martinez (USA): fotografia; Tzii (Belgia): muzyka
12. Corrugated Container
Noah Kalina (USA): fotografia; Wolfram (Polska): muzyka