Lois Lowry
Dawca
Wyd. Media Rodzina 2003
Tłum. Piotr Szymczak

 

Świat Jonasza wydaje się być idealny. Nie ma w nim bólu, cierpienia; na przeciętnym człowieku nie spoczywa trud podejmowania decyzji, a społecznością rządzą niewzruszone zasady. Jednak wraz ze wzrastającą świadomością chłopca jego otoczenie ujawnia swoje ciemne strony. Jonasz odkrywa znaczenie ludzkich uczuć, dostrzega także ich brak w otaczającym go świecie.

Opisywane przez Lois Lowry społeczeństwo dla własnej wygody, bezpieczeństwa i poczucia idealności pozbawione zostało podstawowych wartości ludzkiego bytu. Nie znając nienawiści, nie może poznać miłości, nie uznając kłamstwa, nie potrafi docenić szczerości, wyrzekając się wrażliwości, nie może dostrzec barw ani usłyszeć muzyki.

    Mógłbym powiedzieć im o tylu rzeczach, które moim zdaniem wymagają zmian. Ale oni nie chcą zmian. Tutejsze życie jest bardzo uporządkowane, przewidywalne i bezbolesne. Takiego dokonali wyboru.

Zniewolone społeczeństwo żyje spokojnie i bezpiecznie, nie wiedząc o własnym ubezwłasnowolnieniu, ani o cenie jaką płaci.
Lowry nie pisze o społeczeństwie nieszczęśliwym, ale nieświadomym własnego nieszczęścia. Gdyby pozwolono mieszkańcom osiedla opisywanego w Dawcy choć przez chwilę zaznać miłości, ciepła, bliskości czy choć na chwilę usłyszeć muzykę, dojrzeć barwy, z pewnością przynajmniej niektórzy dostrzegliby beznadziejność ich bytu.

Podobało mi się uczucie miłości – wyznał. Nerwowo zerknął na głośnik wiszący na ścianie żeby sie upewnić, że nikt nie słyszy. – Żałuję, że my go już nie mamy.

Dawcę okrzyknięto orwellowskim 1984 dla dzieci. Czy to nie zbyt poważna tematyka jak na literaturę dziecięcą?
Moim zdaniem, młodemu czytelnikowi należy się opis świata, nie tylko z jego ciepłej, przepełnionej słodyczą strony. Książka dla Dzieci może wzruszać, pouczać i poruszać sumienie. Rzeczywistość w Dawcy obserwujemy oczyma dziecka zmieniającego się w nastolatka. Powieść przyjaznym i nieskomplikowanym językiem przekazuje treści trudne, w pełni zasługując na miano znakomitej Książki dla Dzieci.