Formacja Chatelet (z krakowskiej Nowej Huty) powstała pod koniec roku 1996, a już w lutym 1997 r. na krakowskim przeglądzie kabaretowym Paka, biorąc udział w wieczorze ostatniej szansy i wygrywając pozostałe konkursy, zdobyła Grand Prix. We wczesnym składzie kabaretu był jego założyciel Krzysztof Niedźwiedzki, nauczyciel języka polskiego w XVI Liceum Ogólnokształcącym, jego dwaj uczniowie – Paweł Rybak i Adam Grzanka oraz ich szkolny kolega Adam Małczyk.

W przeciągu 10 lat istnienia grupy członkami byli również Tomek Jachimek, obecnie tworzący swój własny, jednoosobowy kabaret Jachim Presents, a także komentujący życie polityczne w TVN w programie „Szkło kontaktowe”; Marcin Sikora, który wyjechał do Francji; a od 2002 do 2007 roku Jerzy Jan Połoński, którego obecnie możemy oglądać również w produkcji TVN, w serialu 3 po 3. Obecny skład Formacji obejmuje: Dwóch Adamów, Michała Pałubskiego i Askaniusza Petynkę, który do tej pory zajmował się sprawami technicznymi.

Pierwszy program to Program 11, którego premiera miała miejsce 16 lutego 1997 roku w piwnicznej izbie kawiarni „Jagiellońska”.
Na temat spektaklu pt. Program Drugi Jan Poprawa z „Dziennika Polskiego” napisał tak:
   Najczęściej opisuje się CHATELET przez porównanie z teatrem Schaeffera, zwłaszcza popularnym „Kwartetem”. CHATELET praktycznie ogranicza się do gadania, nie używa piosenki, nie sili się na scenografię – rozgrywa kwartet swój absurdalny czterogłos, bawi półimprowizowanymi sytuacjami. Teksty ma bardzo inteligentne, efekt zaś osiąga zdumiewający: dawno nie widziałem klienteli dosłownie skręcającej się ze śmiechu.

W późniejszych latach Formacja Chatelet zmieniła nieco charakter. Powód banalnie prosty – Krzysztof Niedźwiedzki odszedł z kabaretu. Głównymi środkami przekazu stały się dźwięk i ruch; rozpoczęto też współpracę z krakowskim teatrem „Groteska”. Powstał spektakl Dziwny Dziwny, co jest bardzo adekwatnym tytułem do treści i jego formy. Wiele w nim improwizacji, co sprawia, że jest on świetną zabawą dla widowni, ale także dla samych aktorów. Uwidacznia się ich świeżość i wielka wyobraźnia, a bezpośredni kontakt z  publicznością pozwala na wytworzenie niebywałej energii. Dowcip ma charakter purnonsensowy, groteskowy. Przedmiotem opisu tego przedstawienia jest rzeczywistość: trywialna, szmaciarska, bezmózgowa, zobojętniała wobec otoczenia (Elżbieta Konieczna).

Formacja Chatelet - fot. A. Petynka

Dalsza działalność Formacji Chatelet skierowana była do szerszej publiczności i można by odnieść wrażenie, że kabaret stawia na ilość, zaś nie na jakość widzów. Dało się odczuć, że grupa idzie w kierunku popkultury: stawiając na prostą strukturę skeczy i lekką formę przekazu, chcąc dotrzeć do jak największej liczby ludzi w Polsce. W kulturze masowej Formacja Chatelet zaistniała na VII Mazurskiej Nocy Kabaretowej, zachwycając tysiące widzów skeczem pt. Anonimowi Europejczycy, gdzie głównym bohaterem stał się Euzebiusz homoseksualista, w którego rolę wcielił się, dotąd pozostający w cieniu Dwóch Adamów, Michał Pałubski. Skecz nowy, pomysł stary, zaczerpnięty jeszcze z kabaretu „Nie my”, w którym uprzednio funkcjonował Michał Pałubski.

Kabaret całkowicie zmienił swój wizerunek sceniczny, brakowało absurdu, inteligentnej gry słów, ruchu scenicznego i przewspaniałej muzyki, którą tworzył Adam Grzanka, co można było usłyszeć przede wszystkim w Krawcu.
Oczywiście powstawały nowe produkcje, choć one z czasem stawały się nudne, z prostej przyczyny, były zbyt często wystawiane. Przykładem jest skecz pt. „Pointa”, który był śmieszny i zabawny do momentu, kiedy na scenie funkcjonowały prawdziwe emocje aktorów, ich wpadki. Obecnie słowa i gesty są na siłę wyolbrzymiane, funkcjonują wyuczone improwizacje, by tylko rozśmieszyć przeciętnego widza. A ja się pytam, gdzie jest minimalizm, gdzie duch teatru?

Fragment skeczu pt. „Pointa”.
–  A co będziecie robić w przyszłości?
–  Nic.
–  A w jakim kabarecie?
–  W Formacji Chatelet z Krakowa.

Formacja Chatelet szukała nowych dróg rozwoju, nowych ścieżek dotarcia do widza, nowych inspiracji. Uważam, że trochę zagubili się w labiryncie popkultury, w który, chcąc nie chcąc, musieli wkroczyć. Aczkolwiek powoli coś się dzieje, coś się zmienia, pojawiła się jakaś dynamika. Swego czasu słyszało się o odnowieniu współpracy kabaretu z Krzysztofem Niedźwiedzkim, niestety, plany nie zostaną zrealizowane.
Obecnie wiadomo, że praca nad nowymi pomysłami ruszyła. Jej rezultaty będzie można zobaczyć prawdopodobnie w kwietniu 2008 roku. Pytanie brzmi: powrót do korzeni, czy pozostanie na obecnej ścieżce kariery? Czy będzie to spektakl kabaretowy czy kabaretowo-teatralny? Czas pokaże.


Zdjęcia: Askaniusz Petynka (dziękujemy za udostępnienie!)
Na zdjęciach: Adam Grzanka, Adam Małczyk, Michał Pałubski

Oficjalna strona kabaretu