ilustr. Joanna Titeux/pinezka.pl

Marchewka – dobrodziejka.
Jej delikatny smak jest znany we wszystkich kuchniach świata, a kojące właściwości cenione także w kosmetyce i medycynie ludowej. Grube, jadalne korzenie dziś mają zwykle barwę pomarańczowoczerwoną, ale nie zawsze takie były.

W starożytności wśród marchewkowych dzikich przodków nie brakowało różowych, fioletowych i białożółtych. Spora też była i jest różnorodność kształtów – bywają smukłe i długie, pękate, niemal kuliste, krótkie i grube.
Co ona w sobie ma? Niezależnie od kształtu, korzenie są pełne beta-karotenu, czyli prowitaminy A. Ten pomarańczowożółty barwnik występuje w żółtych i czerwonych owocach i warzywach, oraz ciemnozielonych częściach warzyw (np. papryka, dynia, szpinak, brokuły).

Korzeń marchwi jest jednak jego największym magazynem. 100 gramów świeżej marchwi zawiera ok. 15 mg beta-karotenu. Z tej substancji organizm wytwarza witaminę A (retinol), niezbędną m.in. do prawidłowego funkcjonowania wzroku. Dzięki niej oczy mają zdolność przystosowywania się do widzenia w ciemności. Niedobór retinolu w organizmie może powodować tzw. kurzą ślepotę, czyli złe widzenie o zmierzchu. Witamina A wspomaga ponadto działanie układu odpornościowego człowieka, chroni go przed atakiem wolnych rodników (sprzyjających procesom nowotworowym), a także wpływa na zdrowie skóry. Często mówi się o niej „witamina wzrostowa”, bo jest potrzebna do prawidłowego rozwoju organizmu.

„Potencjalna witamina”, czyli karoten, jest jednak bezpieczniejsza dla zdrowia, bowiem niewykorzystana jest usuwana w procesie przemiany materii. Z nadmiarem witaminy A natomiast organizm radzi sobie gorzej. Może on m.in. powodować osłabienie wątroby. Beta-karoten ma jeszcze inną ważną misję – przygotowuje skórę do opalania. Spożywanie dużych ilości marchwi przed plażowaniem mobilizuje siły obronne skóry, zwiększając wytwarzanie pigmentu, dlatego właśnie postanowiłam zaproponować kilka ciekawych przepisów z marchewką w roli głównej.


Surówka z marchwi i jabłka

3 średniej wielkości marchewki
1 duże jabłko
3 łyżki gęstej śmietany lub jogurtu naturalnego
łyżeczka cukru

Marchew i jabłko zetrzeć na tarce o dużych oczkach,dodać cukier i śmietanę (albo jogurt).
Wszystko wymieszać, podawać  lekko schłodzoną.


Placki ziemniaczane z marchewką

1 kg ziemniaków
1 średniej wielkości marchew
1 średnia cebula
1 jajko
2 łyżki mąki pszennej
sól i pieprz
olej do smażenia

Ziemniaki, marchew, cebulę umyć, obrać i zetrzeć. Ja do tego celu używam sokowirówki, szybko, czysto no i manikurzystki nie muszę odwiedzać zaraz po obiedzie. Do gotowej masy ziemniaczano-marchewkowo-cebulowej dodajemy jajko, mąkę, doprawiamy solą i pieprzem dokładnie mieszając.
Na patelni rozgrzewamy olej i nakładamy placki, smażąc je z obu stron na złoty kolor.
Dzięki marchewce będą mieć rzeczywiście złoty kolor i chrupiącą skórkę. Moje dzieci najchętniej jedzą posypane cukrem lub z gęstą śmietaną (tu się przyznam bez bicia, placki ziemniaczane ze śmietaną to moja słabość).

Jeśli chcielibyśmy mieć z placków pełnowartościowe drugie danie proponuję podać je z bardzo dobrą i zdrową surówką z rzodkwi białej.
Będziemy potrzebowali:
1 białą rzodkiew (są dość spore, ale taka średnia wystarczy)
4 średnie ogórki kiszone
2 łyżki majonezu
2 łyżki posiekanej natki petruszki

Ogórki obieramy ze skórki, rzodkiew myjemy, obieramy również i trzemy składniki na tarce o grubych oczkach. Dodajemy majonez i natkę pietruszki, wszystko dokładnie mieszamy.
Z plackami ziemniaczanymi smakuje wybornie.


Marchewka smażona z ananasem

80 dag marchewki
mały kawałek imbiru
6 plastrów ananasa z puszki
2 łyżki masła lub margaryny
2 łyżki sosu sojowego
2 łyzki posiekanej natki pietruszki
pieprz,sól
Oskrobaną marchewke pokroić w dość cienkie plasterki, wrzucić do wrzącej wody, gotować 2 minuty, odcedzić.
Plastry ananasa pokroić na niewielkie kawałki. Na patelni rozgrzać tluszcz i podsmażyć na nim starty imbir, po czym dodać marchewkę.
Smażyć 5-7 minut, cały czas mieszając. Wlać 2 łyżki gorącej wody, sos sojowy, wrzucić ananasa i smażyć jeszcze  5-6 minut.
Doprawić solą i pieprzem, posypać natką.
Podawać można z jarskimi kotletami lub jako dodatek do pieczonego i smażonego drobiu oraz wieprzowiny.

Następny przepis to prawdziwa bomba karotenowa. Jest wdzięczny w produkcji, łatwy w przygotowaniu, prezentuje się ładnie na talerzu, kusi delikatnym smakiem i chrupkością warzyw, a przygotowanie zabiera nie więcej niż 15 minut. Trzeba tylko pilnować, by gaz pod rondelkiem nie był zbyt duży.

fot. Aleksandra BartelskaDuszona marchewka  z papryką

3-4 marchewki
żółta papryka
dwie łyżki masła

Myjemy warzywa, obieramy marchewki, pozbywamy się gniazda nasiennego z papryki. Kroimy warzywa: marchewki w talarki, paprykę w kwadraty ok. 1 x 1 cm. Rozgrzewamy w rondelku masło, wkładamy marchewkę, dusimy 5-6 minut. Nastepnie dodajemy paprykę i przykrywamy garnek. Można całość skropić sokiem z cytryny. Pilnujemy ognia, by nie był zbyt duży. Dusimy, aż składniki uzyskają pożądaną miękkość. W osobnym garnku gotujemy ryż lub kalafior – z tymi dodatkami nasza żółto-pomarańczowa potrawa komponuje się bardzo dobrze.

A teraz moje ulubione ciasto marchewkowe

Składniki:

4 jajka
półtorej szklanki cukru (daję 3/4 szklanki i też jest słodkie)
2 szklanki utartej marchwi(musi być mocno upchana,czyli będą potrzebne 4 spore marchewki)
2 szklanki mąki
3/4 kostki masła lub margaryny (używam zawsze Kasi)
2 płaskie łyżeczki sody oczyszczonej
2 płaskie lyżeczki proszku do pieczenia
2 łyżeczki cukru waniliowego
4 łyżeczki cynamonu

Jajka ubić z cukrem, dodać marchew, mąkę i pozostałe sypkie składnki. (Najlepiej wcześniej wymieszać mąkę z sypkimi składnikami). Masło rozpusić, przestudzić i wlać do masy. Dokładnie wymieszać.
Przełożyć ciasto do wyłożonej papierem do pieczenia keksówki – ja używam blaszki o wymiarach 11cm x 35 cm, ale można użyć zwykłej, o wymiarach 20 cm x 30 cm.
Wstawić do piekarnika nagrzanego do 200°C i piec ok. 50 minut, ale nie mniej.

Masa:
10 dag serka topionego śmietankowego (polecam firmy Hochland)
10 dag masła lub margaryny
1 szklanka cukru pudru (zdecydowanie polecam zmniejszyć o połowę, a i tak polewa jest słodka)
2 łyżeczki cukru waniliowego
10 dag orzechów włoskich

Masło i serek rozpuścić w rondlu, wymieszać z cukrem pudrem i cukrem waniliowym, dodać posiekane orzechy. Przestudzoną polewą smarować ciasto. Pychota!!!

Zdjęcia: Joanna Podgórska i Aleksandra Bartelska